محسن هاشمی رفسنجانی بیان کرد: ناگفته ‎ هایی از طرح تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی

۱۴ فروردین ۱۳۹۶ | ۱۱:۰۶ کد : ۱۱۷۲۵ اخبار واحد
تعداد بازدید:۱۱۹۲
محسن هاشمی رفسنجانی پس از ۳۵ سال از سخنان منتشر نشده آیت ‎ الله در ویژه ‎ نامه اجلاس ۷۱ دانشگاه آزاد اسلامی می ‎ نویسد: برخلاف تصور عمومی و حتی مدیران ارشد دانشگاه از اینکه آیت‌الله هاشمی بحث دانشگاه آزاد اسلامی را از سال ۱۳۶۱ و خطبه‌های نمازجمعه مطرح کرد، بررسی های ما نشان می ‎ دهد که ایشان برای نخستین بار موضوع را در پاییز سال ۱۳۶۰ و دیداری که با نمایندگان انجمن اسلامی دانشگاه‌ها داشتند، مطرح کردند.
محسن هاشمی رفسنجانی بیان کرد:  ناگفته ‎ هایی از طرح تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی

آیت‌الله هاشمی رفسنجانی اصولاً شخصیتی داشت که به دنبال راه حل‌های ریشه‌ای برای مسائل و معضلات برود هرچند که ره دشوار باشد. ایشان از قبل از انقاب وضعیت دانشگاه‌های کشور و سد فزاینده کنکور را به عنوان یک معضل تشخیص داده بود و با توجه به اینکه انسان دنیا دیده و باتجربه‌ای بود، مشاهده کرده بود که در کشورهای توسعه یافته تمام بار آموزش عالی بر دوش دولت نیست و وجود مراکز دانشگاهی متعدد که با کیفیت‌ها و هزینه‌های مختلف فعالیت می‌کنند امکان انتخاب را برای دانشجویان افزایش داده و موجب توسعه علم، ایجاد اشتغال و رقابت شده است. با پیروزی انقلاب ایشان تصمیم گرفت که معضل انحصار در سیستم آموزش عالی و تبدیل شدن کنکور به کابوس خانواده‌ها را حل کند و پیش‌بینی می‌کرد با توجه به رشد فزاینده جمعیت پس از انقلاب، این مساله در دهه‌های بعد به یک بحران اجتماعی تبدیل شود و به همین دلیل موضوع را در ذهن خود پخته کرد.

برخلاف تصور عمومی و حتی مدیران ارشد دانشگاه از اینکه آیت‌الله هاشمی بحث دانشگاه آزاد اسلامی را از سال ۱۳۶۱ و خطبه‌های نمازجمعه مطرح کرد، بررسی‌های ما نشان می‌دهد که ایشان برای نخستین بار موضوع را در پاییز سال ۱۳۶۰ و دیداری که با نمایندگان انجمن اسلامی دانشگاه‌ها داشتند، مطرح کردند. تصور کنید در شرایطی که کشور در شدیدترین بحران‌ها قرار دارد، بخشی از کشور در دست ارتش صدام است، ترورها به بالاترین حد رسیده و شهیدبهشتی و شهیدرجایی و شهیدباهنر و تعداد زیادی از مسئولان ارشد کشور در ترورها از دست رفته‌اند، آیت‌الله خامنه‌ای هم که به عنوان رئیس جمهور جایگزین شهیدرجایی شده است و پس از ترور نافرجام ایشان و جانبازی عملاً در شرایط مساعدی قرار نداشتند و بار بزرگ اداره کشور و جنگ بر دوش آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بود. ایشان در این شرایط، معضلات پنهان و مسائل آینده جامعه را فراموش نمی‌کنند و به دنبال حل مساله نظام آموزش عالی کشور با تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی هستند.

آیت‌الله هاشمی در آبانماه ۱۳۶۰ در جمع دانشجویان این موضوع را طرح کرده و از آنها نظر می‌خواهد که برای نخستین بار در این مصاحبه سخنان آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را پس از ۳۵ سال رسانه‌ای می‌کنم: «ما با مسئولان دیگر هم می‌نشینیم، مشورت می‌کنیم، با خود شما هم مشورت می‌کنیم، و روی آن مصادیق معین نظر معین خود را می‌دهیم و معمولاً در این‌گونه مسائل با امام هم مشورت می‌ کنیم، یعنی در مسائل کلی امام را بی‌اطلاع نمی‌گذاریم، خدمت ایشان هم می‌رویم، توضیح می‌دهیم، از ایشان هم نظر می‌خواهیم. یک چیزی به ذهن من رسیده که در این جلسه شما مطرح می‌کنم. در جلسه ما هم مطرح شده، اما هنوز آن را پخته نکرده‌ایم، من خودم یک مقداری روی آن فکر کردم، ما گاهی فکر می‌کردیم این زیاد به این بحثی که شما آورده‌اید، مربوط نیست، اما چون به شما مربوط می‌شود، می‌خواهم مطرح کنم که شما روی آن فکر کنید.

ما فکر کردیم که چیزی به اسم دانشگاه آزاد اسلامی، نه به صورت آزاد گذشته، با همین اسم ترتیب بدهیم که به شیوه درس خواندن طلبه‌ها کار کنیم، یعنی مثل مدرسه فیضیه، مدارس علمیه یک محیط‌هایی در تهران، اصفهان، مشهد و این جاهایی که داریم بسازیم. از کم هم شروع می‌کنیم، کسانی هم که می‌خواهند بیایند، دیگر شرایط دیپلم نداشته باشند، منتها یک شرایط خاصی دارند، آن‌هایی که می‌خواهند واقعاً درس بخوانند، دیپلمه‌هایی که نمی‌توانند در کنکور موفق بشوند، ما تعداد معدودی را می‌پذیریم، یا آن‌هایی که دوره یا زمان‌شان گذشته است، هر کسی، مثل زمان طلبگی فرصتی دارد در روز چند ساعتی بیاید به این مدارس وارد بشود، شیوه درس خواندن هم مثل ما باشد.

ما وقتی که شروع کردیم به درس خواندن، همان طور که آقایان می‌دانند، این‌طور نبود که کلاس‌های مرتبی باشد و مجبور باشیم که در این کلاس‌ها باشیم، هر دانشجویی که یک سال جلوتر است، به دانشجویی که تازه می‌آید، درس می‌دهد و ما در ضمن درس دادن بیشتر از درس خواندن یاد می‌گرفتیم، یعنی بیشتر چیزهایی که ما یاد گرفتیم و برای ما مانده و به تحقیق تبدیل شده، آن‌هایی است که درس داده‌ایم، نه آن‌هایی که درس خوانده‌ایم. ما یک چیزی را می‌خواندیم، رد می‌شدیم، یادمان می‌رفت، یا آن موقعی که آدم یاد می‌گیرد، در ذهنش نقشش خیلی ضعیف‌تر است، وقتی که می‌خواستیم درس بدهیم، ناچار بودیم حواشی را هم مطالعه کنیم. آنجایی را که خوب نفهمیده‌ایم، از بالاتری بپرسیم، چون سر درس بچه‌ها از ما می‌پرسند، و یک استاد در موقع درس دادن اگر از عهده شاگردش برنیاید، خیلی شرمنده می‌شود و شکست می‌خورد.

شیوه طلبه‌ها الان این است، کسانی که واردند خیلی مفید است درسی را با هم بنشینند، یکی برای او بگوید و او برای این بگوید. یک روز او بگوید و یک روز این بگوید، با همین شیوه و با همین آزادی منتها با یکی شرایطی که هر آدم نامناسبی وارد نشود. در رشته‌های دیگر اگر فرض کنید دانشجوی رشته پزشکی هستند، بروند به بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و با پزشک‌های دیگر و کنار دست آنها کار کنند. اگر رشته‌های فنی هستند، می‌توانند به کارخانه‌ها بروند، اگر کشاورزی هستند، می‌توانند به روستاها بروند و اگر حسابداری هستند، می‌توانند بروند در موسسات کوچک کمک بکنند، ساعتی را هم کار کنند.

بعد از هفت، هشت، ده پانزده سال ما می‌توانیم، بهترین نیروها را از این دانشگاه‌ها دربیاوریم، یعنی کسانی ضمن عمل یا آزادی، برای علم وارد شده‌اند. نه چیز دیگری و درس خوانده و امتحان شان را داده‌اند، بعضی‌هایشان ممکن است احتیاج به امتحان هم نداشته باشند. فقط علم می‌خواستند و کاری به اینکه کسی چیزی به این‌ها بدهد، نداشتند. طلبه‌ها، بعضی‌ها مثلاً درس خارج را امتحان داده‌اند، آنجا یک ورقه به آنها داده‌اند که مثلاً قبول شده‌اند و بعضی‌ها هیچ مدرکی ندارند، ولی کار و عملشان معرف شخصیت آنهاست. این در ذهن ما هست، که شما روی این زمینه کار کنید، با اطلاعی که از تحصیلات و جو خودتان دارید، فکر می‌کنم به زودی این قضیه مطرح بشود و بخشی از نیروهای خوب ما که به دانشگاه‌ها نمی‌توانند راه پیدا کنند، آنجا بیایند، مثل طلبه‌ها خوابگاه ممکن است داشته باشند، یا نداشته باشند. اگر بودجه‌ای بود، کمک خرجی می‌گیرند و اگر نبود، نمی‌گیرند.

آنهایی که نمی‌توانند نمی‌آیند و آن‌هایی که می‌توانند، برای خودشان می‌آیند و یک عوالم اینطوری درست می‌شود. قبلاً هم همین‌جوری بوده، درس‌های طلبگی منحصر به علوم دینی نبوده و افرادی مثل شیخ‌بهایی، شیخ‌طوسی و خواجه‌نصیر در همه علوم موجود جامعه در همین مدارس به آن مراحل عالی محقق بودن رسیدند.

*فرزند آیت‌الله هاشمی (ره) و معاون عمرانی دانشگاه آزاد اسلامی

 


نظر شما :